«Jetkinshek» gazetasɩ tarɩyxɩ hám búgingi kúni

Qaraqalpaqstan Respublikasɩ balalar hám jas óspirimler gazetasɩ «Jetkinshek» 1932-jɩldɩń 20-yanvarɩnan baslap 1550 nusqada eski latɩn grafikasɩnda ayɩna úsh márte shɩg’ɩp basladɩ. Gazetanɩń birinshi redaktorɩ etip Maqsud Yakubov  tastɩyɩqlang’an. 1933-jɩlɩ basɩlɩm ayɩna bes márte 5000 nusqada basɩlɩp, sol waqɩttaǵɩ redaktor shayɩr Nawrɩz Japaqov boldɩ.  Ekinshi jer júzilik urɩsqa deyin «Jetkinshek»ke Xojamurat Tájimuratov, Ismayɩl Sultanov, Sapar Qurbanovlar redaktorlɩq etti. Urɩs jɩllarɩnda gazeta úziliske tústi hám 1958-jɩlɩ 1-yanvardan baslap 10000 nusqada oqɩwshɩlarǵa inam etildi. Bunnan keyingi jɩllarda gazetaǵa Ádenbay Tájimuratov, Perida Ábdiramanova, Perdegúl Edenbaeva, Ábdimurat Atajanov hám Gúlnara Nurlepesovalar redaktorlɩq etip, basɩlɩmnɩń tirajɩ 1972-jɩlda óz tarɩyxɩndaǵɩ rekord kórsetkish 39200 nusqaǵa jetedi.

«Jetkinshek» gazetasɩ óziniń 85 jɩllɩq tariyxɩ dawamɩnda qaraqalpaq ádebiyatɩ hám jurnalistikasɩna talantlɩ kadrlardɩ tayarlap beriwshi tájiriybe mektebi boldɩ. Bul gazetada ózleriniń dóretiwshilik jolɩn baslaǵan insanlar arasɩnan belgili ilim ǵayratkerleri, jazɩwshɩ-shayɩrlar hám qálemi ótkir jurnalist qánigeler jetilisip shɩqtɩ. Olardan Marat Qarabaev, Saǵɩydulla Abbazov, Klim Nazbergenov, Xalmurat Saparov, Ábdimurat Atajanov, Muratbay Nɩzanov, Gúlaysha Esemuratova, Keńesbay Kárimov, Orazbay Ábdiraxmanov, Jiyenbay Izbasqanov, Ómirbay Ótewliev, Alpɩsbay Sultanov, Yaqɩpbay Ájimov, Saylawbay Jumaǵulovlar Qaraqalpaq ádebiyatɩ hám jurnalistikasɩnɩń iri tulǵalarɩ qatarɩnda tilge alɩnadɩ.

Gazeta elimiz ǵárezsizlikke eriskennen keyin de óz áhmiyetin joǵaltpadɩ. Qaytama, elimizdiń kámil insanlardɩ tárbiyalaw siyasatɩ úgit-násiyatshɩsɩ bolɩp, húkimetimizdiń bilimlendiriw sistemasɩn reformalaw jumɩslarɩna belsene qatnastɩ. Gazetaǵa 2000-jɩldan baslap belgili shayɩr hám jurnalist Gúlnara Nurlepesova basshɩlɩq etip, bul dáwirde gazeta mazmun hám sapa jaǵɩnan jáne de bayɩdɩ. 2004-jɩlɩ basɩlɩmnɩń kólemi A-3 formatɩnda 8 bet bolɩp keńeytildi. 2005-jɩlɩ bolsa erterekte gazeta janɩnan «Dilwar» atɩ menen ashɩlǵan klub, usɩ at penen jas xabarshɩlar dógeregi bolɩp qayta dúzildi. Búgingi kúni bul dógerekke respublikamɩzdɩń barlɩq awɩl-qalalarɩnan jámlengen 200 ge jaqɩn mektep oqɩwshɩlarɩ aǵza. Bul dógerekte hár qɩylɩ bayramlar, belgili sáneler hám jɩl mazmunɩna arnap ushɩrasɩw kesheleri, seminar-treningler ótkeriledi.

«Jetkinshek» gazetasɩnɩń jáne bir jetiskenligi belsendi jas xabarshɩlarɩmɩz bolǵan  Qumar Bekniyazova, Nesiybeli Baltaniyazova, Ayjamal Joldasbaeva hám Shaxzada Bazarbaevalardɩń Zulfiya atɩndaǵɩ mámleketlik sɩylɩq iyeleri qatarɩnan orɩn iyelewi desek qátelespeymiz. Búgingi kúni de bunday talantlɩ qɩzlarɩmɩz qatarɩ kúnnen-kúnge kóbeyip atɩr.

Búgingi kúni bas redaktor Abdulla Embergenov basshɩlɩǵɩnda gazetanɩń mazmunlɩ hám sapalɩ shɩǵɩwɩnda juwaplɩ xatker Dárixa Úbbiniyazova, xatlar bólimi redaktorɩ Zuxra Isakova, shayɩr Yaqɩpbay Ájimov, arnawlɩ xabarshɩlar Gúlsanem Aminova, Jeńisgúl Ibadullaeva, Begis Sultamuratov, Nargiza Avezova, Ilmira Xojamuratova, nabor teriwshi Biybiraba Baylepesova, maketshi hám ilyustraciyalɩq bezewshi Qabɩl Begimov, súwretshi Erkin Xojamuratov, bas esapshɩ Rustem Saymanovlar ayanbay xɩzmet etpekte. 2017-jɩlda «Jetkinshek» gazetasɩnɩń tirajɩ 9300 nusqaǵa jetti. Gazetada házirgi kúni 30dan zɩyat rubrikalar, 10nan zɩyat klublar jɩl dawamɩnda turaqlɩ beriledi.

Bunnan tɩsqarɩ, hár jɩldɩń atamasɩna baylanɩslɩ mámleketlik baǵdarlamaǵa tiykarlanɩp gazeta betlerinde tańlaw járiyalaw úrdiske aylanǵan. Ótken 2016-«Salamat ana hám bala jɩlɩ»nda basɩlɩmda «Salamat shańaraq-baxɩtlɩ keleshek» atamasɩnda dóretpeler tańlawɩ ótkerilip, jɩl juwmaǵɩnda qosɩq, maqala, súwret, ertek janrlarɩ boyɩnsha jeńimpaz oqɩwshɩlar redakciya tárepinen sɩylɩqlandɩ.   Qala berse, basɩlɩmda balalarǵa inglis tilin úyretiw, olardɩń inglis tilinde dóretiwshilik etiwin qollap-quwatlaw maqsetinde usɩ tilde beriletuǵɩn «Interpreter», «Free time», «Let’s get introduced», «Learn and teach», «Happy summer», «Let’s learn English» kibi rubrikalar hám arnawlɩ betler berilip barɩladɩ. Sonday-aq, mektep oqɩwshɩlarɩn inglisshe dóretiwshilik etiwge qɩzɩqtɩrɩw maqsetinde 2014-jɩldan baslap turaqlɩ túrde «Young polyglot’s creation» tańlawɩ ótkerilip kiyatɩr.

 

Embergenov Abdulla

«Jetkinshek» gazetasɩnɩń bas redaktorɩ