Xalmurat SAPAROV

Raysanıń úyi Tamaranıń úyi menen qońsı bir kóshede turadı. Olar mektepke birge barıp, birge qaytadı. Muǵallim tárepinen úyge berilgen tapsırmanı birge tayarlaydı. Biriniń bilmegenin birinen soraydı hám úyrenedi. Egerde kino teatrǵa qızıqlı kino filmler kelse onnan qalǵısı kelmeydi. Birge barıp kóredi. Kitapxanadan da kitaplardı birge alıp oqıydı.

Qollarına sipse alıp, esiktiń aldın aynaday taza etip sıpırıw-olardıń hár kúngi ádeti. Tek ol-olma-otırǵan jaylardıń polların juwıw, sháynek-keselerdi orın-orınlarına tazalap qoyadı. Úy ishinde apasına usınday járdemler beredi. Qızlarınıń jasınan ádep-ikramlı, kórgenli, epshil hám miynetkesh bolıp ósip kiyatırǵanına Raysa menen Tamaranıń apası da ishten quwanıp-quwanıp tóbeleri kókke jetkendey bolıp júrer edi: “Bárekella qızlarım, bizlerge qol-qanat boldıńlar. Sizler barda-arqam tamda,-dep xoshamet sózlerin aytadı.

Qıs kúnleriniń biri. Raysa menen Tamara búgin orınlarınan erte turdı. Dúkannan sút, qatıq ákeliw ushın qollarına setka, banka alıp, esikten sırtqa adım attı. Tań aldındaǵı azǵana jawǵan jawın jelemik ayaz benen qatıp, jer beti muz bolıp, kók tayǵaq bolǵan edi. Joldan abaylap áste júrmeseń, nabada ayaǵıń tayıp ketip, shalqańa túskenińdi bilmey qalasań.

Raysa menen Tamara jol menen abaylap júrip, gá sırǵanap dúkanǵa jetip qaldı. Dúkannıń aldında kempir-ǵarrılar, ózindey qızlar qollarında ıdısları, sút alıw ushın gezek kútip tur eken. Eki qızda óz gezegin kútip, adamlardıń izinen qatarǵa turdı. Adamlar alǵa jılısıp, olardıń sút alıw gezegi kelip qaldı. Raysa menen Tamara dúkanshıdan ózlerine tiyisli sút-qatıǵın aldı da úylerine qayta basladı. Joldıń tayǵaqlıǵı Tamaraǵa payda bermedi. Abaylap júrse de bir qolında qatıq, bir qolında sút, ayaǵı tayıp jetip, qolına uslaǵan sútin tógip aldı. Tamaranıń sol waqıtta birden túsi qashıp, qısınıp qaldı.

— Endi úyge bostan-bosqa qalay baraman?! Kishkene úkem de kesheden beri awırıp otırma, awqat ishpey otır. Dúkannan sút ákelip ber, sonı isher dep edi apam. Úydiń ishi meni sút ákeledi dep jolıma qarap otır-ǵoy,-dedi Tamara muńayǵan túr menen.

Qasında birge kiyatırǵan Raysa oǵan:

— Bul ushın qapalanba dostım, súttiń ilajı bolar. Eger, seniń qaltańda sút alıwǵa aqsha bolmasa, men de súttiń qaytımına bergen aqsha bar. Soǵan dúkanǵa barıp taǵı sút alamız,-dedi.

Tamara menen Raysa joldan qaytıp aylanıp, dúkanǵa kiyatırǵanda, aldınan jası jetpislerdi quwsırǵan, qolında tayaǵı bar, eńkeyińkirep júretuǵın Ajar kempir shıqtı.

— Mama, dúkanda sút qaldıma?-dep soradı Tamara Ajar kempirden.

— Izin alıp kiyatırman. Meniń ıdısıma sút flaginiń túbin sarqıp quydı,-dedi ol eńsesin kóterip turıp.

— Sút qalmaǵan eken. Olay bolsa, meniń satıp alǵan sútimniń jartısın sen ala-ǵoy Tamara. Úyińe qurı alaqan barmay-aq ǵoy,-dedi Raysa qolındaǵı sút quyılǵan ıdıstı kórsetip.

Sút teńdey ekige bólindi. Tamaranıń júzine kem-kemnen kúleshıray ene basladı. Tamara úyine sút penen kirdi.

Raysa úyine kelip tayǵaq kúngi joldaǵı kútilmegen «waqıyanı» apasına jasırmastan ayttı. Apam buǵan baqırar dep oylap otırǵanda apası: «Adam kúni adam menen» degen qızım, jaqsı bolıptı,-dedi de ákelingen sútti pisiriwge kiristi.

1984-jıl.