Áziz oqıwshılar! Gazetamızdıń búgingi sanında qaraqalpaq xalıq awızeki  dóretpeleriniń biri bolǵan «Abat batır» erteginiń qısqasha mazmunın názerińizge usınamız. Sizler de, erteklerdi qısqa hám ıqsham jazıp, aytıp úyreniwge háreket etiń!

REDAKCIYA

Ertede tórt joldas bolıptı. Biri jeti jıllıq ólikke jan beriwshi, ekinshisi bir aqshamda qalanı salıwshı, úshinshisi bir qalanı ekinshi qalaǵa kóshiriwshi, tórtinshisi dáwjúrek bahadır Abat batır degen eken.

Olar júrgende jeti jıllıq ólikke jan beretuǵın adamǵa Abat batır joldaǵı súyekti «tirilt» deydi. Súyek tirilgende jolbarısqa aylanadı. Olar tum-tusqa qashıp ketedi. Abat batır joldasların joytıp alıptı. Abat jol júrip bir qalaǵa barıptı. Bul qala qıyrap qalǵan eken. Bir otawda bir qız bar eken. Batır qızdan basqa adamlardıń qayda ketkenligin soraptı. Qız kishkeneliginde Qısıraw degen jawız patshanıń elge bastırıp kelip, adamlardı, sonıń ishinde ata-anasın, tuwısqanların da tutqın etip alıp ketkenligin  aytıptı. Abat sol qızǵa úylenipti. Abat batır joldaslarınıń ónerlerin, olardı taba almay qalǵanlıǵın ókinish penen aytıp beripti.

Bir kúni Abat batır ań awlawǵa ketkeninde hayalı shashın dáryaǵa juwadı. Kútilmegende suwdaǵı aǵash onıń shashınıń bir bólegin julıp, ıǵızıp alıp ketedi. Shash Qısıraw patshanıń eline barıp jetipti. Patsha shashtıń iyesine ashıq boladı. Mastan kempir bul shashtıń iyesi qız ekenligin, mánzilin aytıptı. Mastan kempir patshanıń bir topar nókerleri menen Abat batırdıń úyine jaqın jerge jetipti. Mastan bir jerge topıraqtı úyip, ótirikke «balam-aw, sennen ayrıldım ba?!» dep jılap ótiradı. Abat batır kelip, onnan nege jılap otırǵanın soraydı. Mastan «balam usı jerge kelgende jan tapsırdı», sonı taslap kete almay jılap otırman» deydi. Abat batır onı úyine mirat etip alıp keledi. Mastan kempir batır hám hayalı menen jasaydı. Abat batırdıń mazası bolmay jatırǵanda Mastan kempir ashshı etip awqat pisirip, oǵan uw saladı. Batır uyqılap, keyin uwlanıp óledi.

Mastan kempir «sawirlep keleyik» dep batırdıń hayalın dáryaǵa jaqın alıp baradı da nókerlerin shaqıradı. Nókerler hayaldı qayıqqa otırǵızıp dárya jolı menen patshaǵa alıp baradı. Qısıraw Abattıń hayalın almaqshı boladı. Abattıń hayalı aqıllı edi. Ol patshaǵa shártlerin aytadı:-Bir kúnde qala tikleytuǵın adam tawıp, olardı jaqsı sıylıqlap, sol qurǵan qalasında waqtı-xoshlıq eteyik!

Patsha bir túnde qala tikleytuǵın adamlardı izlep, jar urdıradı. Abattıń úsh dostı bir túnde qalanı saladı. Batırdıń hayalı úsh dostına Abattıń hayalı ekenligin aytadı. Mastan kempir, patshanıń úsh qızı, Abattıń hayalın bir qalanı bir qalaǵa qosatuǵın adam Abattıń jatırǵan jerine qondıradı. Abat batırdı sıyqırshı dostı tiriltedi. Mastan kempirdi Abat batır óltirip, úsh qızdı úsh dostına nekelep berip, qalada bola beredi.

Qısıraw patsha qırq mıń láshkeri menen bastırıp kelgende Abat batır barliǵın qılıshtan ótkerip, Qısıraw patshanı óltirip, onıń elin de qosıp basqarıp, ózi patsha bolıp, murat-maqsetine jetedi.

Ertekti qısqartıp ıqshamlastırǵan:

Polat Óteniyazov

Ilimler akademiyası Qaraqalpaqstan bóli­miniń úlken ilimiy xızmetkeri, filologiya ilimleri boyınsha filosofiya doktorı