Yaqıpbay ÁJIMOV

(Dawamı. Bası ótken sanda.)

Marsiyanlardıń bul usınısına hámmemiz tań qalıp jaǵamızdı usladıq. «Isenbeysizler me?»-dedi olar. «Eger, isenbey turǵan bol­sańız, biz házir-aq iske kirisemiz». Mar­siyanlar tarelkalarına mindi de, demde jáhánniń bultın aydap kelip, Araldıń ústine topladı. Jer tas túnek bolıp ketti. Bir gezde jawın sheleklep emes, bochkalap quyıp ketkendey boldı. Buǵan jıynalǵanlardıń barlıǵı da hayran qaldı. Solay etip, sim­pozium ótkerilmey qaldı. Hámme tarqasıp ketti. Abıraydı marsiyanlar aldı. Olar bir maydanda Araldı toltırdı da tasladı.

Hámme teńizdiń jaǵasına jıynalǵan. Jaǵada úlken bayram ótkerilip atır. Birewler: «Moynaqtıń hákimi sóylesin! Moynaqtıń hákimi sóylesin!»-dep baqırıp atır. Qarasam, men minberge kóterilip baratırǵan ekenmen. Sonda barıp men hákim bolǵan qalamnıń atı Moynaq ekenin bildim. Minberge kóterilip, jıynalǵanlardı bul quwanısh penen qutlıqladım. Hámme ǵawqıldasıp: -«Áne, haqıyqıy hákim! Naǵız dáwletli jigit eken. Ol hákim bolaman dep qalamız da, dalamız da ózgerdi. Eń baslısı, «Aralımız toldı» dep meni kóklerge kóterip maqtap atır. Soń bayaǵı balıqshılardan qalıp, qábiristanǵa aynalǵan kemelerge birden «jan enip» teńizge túsip ketti. Balıqshılar altınday sap-sarı sazanlardı, bekirelerdi tuta basladı. Kóp uzamay Xelsinki qalasınıń hákimi menen shártnama dúzip úsh mıń adam jumıs isleytuǵın balıq zavodın qurdıq. Zavodımızdıń konservaların eksportqa shıǵara basladıq. Qalamız dollarǵa bayıp ketti. Endi qalamızǵa teńiz arqalı jolawshılar tasıytuǵın kemeler de kele basladı. Kóp uzamay biziń qala Tokio, Parij, Ankaraday xalıqaralıq statusqa iye qalaǵa aylandı. Qala dárwazasına «Moynaq-iri sanaat hám doslıq qalası»-dep úlken etip jazdıq. Zavodlardı robotlastırıw jumısları qızǵın baslanıp ketti. Tiri marjanlarımız al­tınǵa aylanıp, qala xalqınıń turmısı qur­ǵınlasıp ketti. Ayırım firma iyeleri men­shigine vertolyot satıp ala basladı.

Bir kúni men qattı nawqaslanıp qaldım. Qan basımım eki júzden asıp ketti. Dúnya júzi ellerinen professorlar keldi. Olar meni ólimnen aman alıp qalıw ushın ilimniń jańa jetiskenliklerinen bar múmkinshiliginshe paydalandı. Solardıń ishinde yapon texnikalarınıń járdemi kúshli boldı. Meni aman alıp qaldı. Soń qaladaǵı barlıq emlewxanalardı sol texnikalar menen úskenelettim. Hesh bir nawqas dári-dármaqtan tarıqpadı. Biraq, bunday el basshılarınıń dushpanı kóp boladı eken. Hátteki eń jaqın dostıń da satqınlıq etedi eken. Bir kúni úkelerim menen shay ishıp otırsam, qońsı qalanıń hákimi, ózim menen bir klasta oqıytuǵın dostım Shansharbay kirip keldi. Qolında pistoleti. «Qáne, sırıńdı ash, sen dúnya júzilik abırayǵa qalay eristiń? Qalańdı ekinshi Parijge aylandırdıń. Hámmeniń tilinde seniń atıń. Ayt! Bolmasa házir-aq atıp taslayman!»-dep dápindi. Onı qızǵanshaqlıq otı órtep barar edi. «Joq dostım sen de basıńdı islet. Miynet et. Házir qanday zaman ekenin bileseń be? Is­bilermenlik zamanı. Bazar qatnasıǵına ótip atırmız. Jalqawlıqqa orın joq!,-dep ashıwın taǵı da better qozdırdım. Ol qattı ǵázeplenıp shıdamay ketti hám pistoletin úsh mártebe kóshirdi. Men «gúrs» etip edenge quladım. Kózimdi ashıp qarasam, kátten qulap túsip ketippen. Altı jasar úkem men oyınshıq dúkanınan ákelip bergen oyınshıq pistoletin shaqıldatıp: «Ájaǵa, túrgel, apam shaqırıp atır, shayǵa kelsin deydi»,-dedi. Men kórgen túslerime hayran bolıp, ornımnan turdım. Bet qolımdı juwıp, dasturxan átirapına keldim. Kórgen túsimdi apama bayan etip berdim. Apam bolsa: «ayna­nayın, usı balamnan bir nátiyje shıǵadı-aw» dep jawırınımnan qaqtı da qoydı.

(Tamam.)