Hár jılı elimizde 18-may-Xalıqaralıq muzeyler kúni keń túrde belgilenip kiyatır. Tiykarınan Xalıqaralıq muzeyler keńesi XII Bas assambliyasınıń 1977-jılda qabıl etilgen qararına tiykarlanıp ótkerilip kelinbekte. Qaraqalpaqstan Respublikasında da bir qatar muzeyler bolıp, olardıń hár biri shet elli miymanlarımızdı jıl sayın qızıqtırıp kelmekte. Paytaxtımızdaǵı Qaraqalpaqstan Respublikası tariyxı hám mádeniyatı mámleketlik muzeyi de búgingi kúnde sayaxatshılar menen tolı.

Muzey bul xalıqtıń ómir bayanı, ótmishten búgingi kúnge shekem saqlanıp kelgen shejiresi. Solay eken, muzey arqalı sol úlkede ómir súriwshi xalıqtıń tariyxın, dáwir ruwxın kóriwge boladı. Qay jerde mádeniyat, ruw­xıyat, aǵar­tıwshılıq qádir­lense, kózdiń qarashıǵınday qásterlese, sol el perzentleri kámil insanlar bolıp jetilisedi.

Usınday aǵla pazıyletlerdi ózinde jámley alǵan dár­gaylardıń biri bolıp xal­qımızǵa óziniń iygilikli isleri menen kózge tanılıp kelgen, óziniń san-sanaqsız bay ekspo­nat­larına iye Qara­qalpaq mám­leketlik úlketanıw muzeyi Ózbekstan Res­publikası Ministrler Kabi­netiniń qararı menen Qara­qalpaqstan Res­publikası tariyxı hám mádeniyatı mámleketlik muzeyi degen jańa atamaǵa iye bolıp, onıń quramına Moynaq rayonın­daǵı ekologiya hám Ellikqala rayonındaǵı tariyx hám arxeologiya muzeyleri bi­riktirildi.

Elimizdiń ǵárezsizlikke erisiwiniń sharapatı menen biziń tariyxımızǵa, qá­di­riyatlarımızǵa ayrıqsha itibar qaratılıp, bul isler nátiyjeli ámelge asırılıp kelinbekte. Ásirese, milliy miyraslardı saqlaw, qádirlep-qásterlew, úyrenip izertlew, olardı keń jámiyetshilikke úgit-nási­yatlaw jumısların alıp barıp atırǵan muzeylerge úlken dıqqat awdarılmaqta. Bıyıl Qara­qalpaqstan Respublikası má­deniyatı hám tariyxı mám­leketlik muzeyiniń dúzil­genligine 90 jıl toladı. Bul muzey Oraylıq Aziyadaǵı eń eski ilimiy-aǵartıw  mákeme­leriniń biri bolıp, ol eń dáslep Qaraqalpaqstannıń birinshi paytaxtı Tórt­kúl qalasında 1929-jılı bir neshe onlaǵan eksponat penen óz jumısın bas­laydı. 1932-jılı Respub­likamız paytaxtı Nókis qalasına kóshiriliwine bay­lanıslı muzey jańa orayǵa kóshi­rildi. Bul mu­zeydiń ashılıwında onıń dáslepki shólkemlestiriwshileri N.A.Baskakov, N.B.Tor­chinckaya, folklorist alım Qallı Ayımbetovlardıń bas­shılıǵında muzeyimiz keń jurtshılıqqa tanıldı. Xalıq mádeniyatınıń ajıralmas bir bólegi bolıp, muzey hám onda toplanǵan miyraslar xalıqtıń ózgesheligin kórsetiwde joqarı ruwxıy dárejede xızmet atqardı.

Házirgi waqıtta muzeyi­mizdiń jańa imaratı pitkerilip, ekspoziciya qoyıw jumısları alıp barılmaqta. Sonday-aq, muzeydiń Moynaq Ekologiya muzeyi hám Ellikqala arxeo­logiya muzeyi filialları óz ekspoziciyası menen xalıqqa xızmet etip atır.

Muzeyimizde házirge she­kem 80 mıńnan zıyat ekspo­natlar jıynalǵan bolıp, xal­qımızdıń kelip shıǵıw tariyxı, tábiyatı, arxeologiyalıq es­telikleri hám oǵada bay milliy mádeniy miyrasların ózinde sáwlelendirgen bul ek­spo­natlar muzeyimizdi pútkil dúnyaǵa tanıtıwda úlken áhmiyetke iye.

Shınında da, muzeylerimiz ótmishimizden sóylewshi ayna. Hár bir insan qaysı bir xalıqtıń turmısı menen jaqınnan tanıspaqshı bolsa, sol eldiń muzeyin sayaxat etse, kóplegen maǵ­lıw­matlarǵa iye boladı. Minekey, jazǵı dem alıs ta jaqınlap qaldı. Álbette, oqıwshılar dem alıs waqıt­larında muzeylerge barıp ruwxıy hám mádeniy dem aladı degen niyettemiz.

Indira AYNAZAROVA

Qaraqalpaqstan Res­pub­likası tariyxı hám mádeniyatı mámleketlik muzeyiniń xız­metkeri