Bir kúni 5-«a» klasına ádebiyat páninen X.Seytovtıń «Aral tariy­xınan» qosıǵın óttim. Temaǵa bay­lanıslı jańa maǵlıwmatlar beriw maqsetinde Prezidentimiz Sh.M.Mirziyoevtıń BMShnıń 72-sessiyasında Aral teńiziniń kartasın alıp shıǵıp, pútkil dúnya xalıqlarınıń názerin qaratqanı, ekolo­giyalıq jaǵdaydı jum­sartıw boyınsha alıp barılıp atırǵan jumıs­ların túsindirip ber­gen edim.

Bul maǵlıwmatlar olarda jaqsı tásir qaldırdı ma, bir hápte ótip sabaqqa kirsem, oqıwshılarımnan birewi: «Muǵal­lim, Araldan bulaq shıqqan dese, birewi Aral suwǵa tolıp ketken»,-dep balalıq kewli menen ayttı. Bul xabardı esitiwden «Awzıńızǵa may» de­genimdi bilmey qa­l­dım. Sebebi, xalqı­mızda quwanıshlı xa­barǵa usınday dep juwap qaytaradı-ǵoy!

Qalay quwan­bas­sań! Aqırı, «Aral toldı» degen gápti esitiw hámmemizdiń niye­timiz emes pe? «Jas tilegi qabıl» degendey, bálkim Aralımız jáne óz qáddine qaytar. «Úmitsiz shaytan» deydi-ǵoy.

Meni quwandırǵanı, jas bolıwına qaramastan, oqıwshılarımnıń dúnya júzilik mashqalaǵa aylanǵan ekologiyalıq jaǵdayǵa biyparıq bolmawı boldı. Házirgi waqıtta da mennen burın oqıwshılar ózleri Moynaq rayonındaǵı ózgerislerdi aytıp quwanbaqta. Usı jerde oylarımnan mına tuyǵılar ótti:

Ana Aralım! Anaday mehri­bansań. Anaǵa teńewim tegin emes. Óytkeni, bir waqıtları adamlardıń itibarsızlıǵı sebepli usı awhalǵa tússeń de óziń taslap ketken jaǵısıńda adamlardıń kúndi kún, túndi tún demey, qaqaman suwıqta miynet etiwleri, seni qutqarıwǵa degen háreketleri seniń me­hirińdi oyatıwǵa se­bep bolsa tájip emes. Analardıń hár qanday jaǵdayda da per­zentlerine ókpele­mesten, keshire bil­genindey bul miynet­lerdi kórip, bawırıńdı iydiń. Bunıń dáliyli sıpatında neshe jıllar qoynıńda jasırınıp jatqan suwdı «Miyne­tiniń jemisi» degen­dey adamlarǵa inam ettiń. Нrasın aytsam, usı topıraqtıń bir perzenti sıpatında televizordan aspanǵa shapshıǵan suwdı kór­genimde erksiz kózlerime jas keldi. Bul quwanısh jasları edi.

Ilayım, bawırıńnıń iygeni ıras bolǵay! Aralım, tasqın bolıp aq! Seniń suwǵa tolı sulıw kelbetińdi kóriw keleshek áwladlarǵa da nesiyp etkey!

Ayzada Utemuratova

Nókis qalasındaǵı 40-sanlı ulıwma bilim beriw mektebiniń qaraqalpaq tili hám ádebiyatı páni muǵallimi