(Dawamı. Bası ótken sanda.)

Bárinen beter olar kitapları tabılǵanınan júdá quwandı. Olar úylerine jetip barǵanda qarańǵı túsken edi. Janardıń jolına ayday qarap otırǵan anası qızın kóriwden; -Sen usı kitap dep úyden bezip ketpeseń bolar edi?! Bul ne bále, ústińnen balıqtıń iyisi ańqıp tur, qay jerge bardıń?-dep sorawǵa tuttı.

-Balıq usladıq,-dedi Janar áste mıń­ǵırlap.

-Qız bala da balıq uslayma eken. Qáne, uslaǵan balıǵıń?

-Kóp etip uslap edik, biraq kótere almadıq,-dedi Janar qorqıp.

-Gúlnaranı alıp ketip bále bar ma edi. Sheshesi úyge seniń qızıń alıp ketip edi dep júz márte keldi. Ekinshi márte úydiń janınan bılay-bılay jıljımaysań, túsindiń be?! Sol muǵallimińniń úyine qádemińdi atsań, qaytıp úyge kirgizbeymen. Kitaptı mektepke barǵanıńda da oqıp alasań,-dedi anası shárt qoyıp.

Sol-sol eken, Janar kóp waqıtlarǵa deyin ustazınıń úyine bara almadı.  Alǵan kitapların álle qashan oqıp boldı. Negedur  muǵallimi­niń úyi tap márgiyası barday onı tartadı da turatuǵın edi. Gúlayda apa gúllerge mehir qoyǵan insan. Bálkim, onıń úyiniń janındaǵı ósip turǵan ráń-báreń gúllerge háwesi keletuǵın shıǵar. Shınında da, Janar gúllerdi júdá jaqsı kóredi. Hár saparı ustazınıń úyine barǵanında maqpal gúllerden berip jiberedi.

Joldaǵı kewilsizlik

Bir kúni Janardıń qıyalına bir pikir keldi. Tań azanda úyindegiler uyqısınan turmay, ustazınıń úyine barıp qaytpaqshı boldı. Olar uyqısınan turaman degenshe velosiped penen zıp etip barıp kelemen, hesh kim sezbeydi degen oyǵa bardı.

Tań attı. Búgin Janar erte oyandı. Velo­sipedti áste jetelep, úyinen tasalawǵa alıp shıqtı da, Gúlayda apasınıń úyine qaray zı­mıradı. Muǵalliminiń úyine jetip barǵanda olar ele uyqısınan tura qoymaǵan eken. Dalada qurıwlı turǵan peshexanada muǵallimi sińlisi menen uyıqlap atır. Janar áste olardıń bas ushı­na bardı da, «sálem muǵallim» dedi dawısın sál kó­te­rińkirep. Topa-torıstan shıqqan dawıs­tan ses­kenip, muǵallimi ornınan ushıp turdı. Tóbesinde turǵan Janardı kórip, áste jımıydı da, peshe­xanadan shıqtı. -Meniń  kitapqumar qı­zım eken-ǵoy, kitap­la­rıńdı sa­ǵındıń ba?,-dedi ol hesh ashıw­lanbastan. Janar kerekli kitaplardı aldı da, muǵal­limi­niń «shay iship ket» degenine qaramastan, qaytıwǵa asıqtı. Yarım jolǵa kel­gende Azat aǵanıń qabaǵan iytı áwpildep aldınan shıqtı. Ári-beri «jit» degeni menen iyt kete qoy­madı. Qaytama qasarısıp, úriwin kúsheytti. «Qashıp qutılmasam bolmas» dep Janar bar kúshi menen velosipedti aydadı. Iyt te onnan sayın quwıp, aqırı Janardıń ayaǵın tislep aldı. Janar way-waylawı menen ayaǵın uslap, sol jerde otırıp qaldı. Oǵan járdem bere­tuǵınday dógerekte bir de jan joq. Sol jılawı menen ol qansha waqıt otırǵanın da bilmedi. Állen waqıtta alıstan qáhárge minip kiyatırǵan ájaǵasınıń túrin kórdi de, qorıq­qanınan ókirip jiberdi. Endi baqırıwǵa pátlenip kiyatırǵan ájaǵası Janardıń ayaǵındaǵı qandı kórip, qorqıp ketti. Dárhal onı velosipedine mindirip, úyine alıp ketti.

-Way mańlayım, ne boldı, tań azannan mu­ǵallimińniń úyinde ne bar edi?! Bul qızdıń kitap oqıǵanın hesh qoydıra almadım-dá,-dep anası shıja-pıja boldı. Sonnan awılındaǵı Aymurat shıpakerdi úyine shaqırtıp, qızın kórsetti. Ele de jaraqatı jeńil eken. Emlenbese qáwip tuwdırıwı múmkin qusaydı. Sonda bir talay dári-darmaq alıp, emleniwine tuwra kelgen edi.

Xosh xabar

Janar 9-klasqa ótken jılı ustazı oǵan: -Seni qaraqalpaq tili hám ádebiyatı páninen olim­piadaǵa tayarlayman. Seniń áde­biyatqa bolǵan ayaq alısıńdı jaqsı bilemen, sennen úmitim kóp,-dep isenim bildirgen edi. Janar sonda kúni-túni muǵa­lliminiń úyinde pán olimpiadasına tayarlandı. Ustazınıń gá qattı­qollıq, gá mehribanlıq penen úyretken bilimleri ar­qasında úsh jıl qatara pán olim­piadasınıń respublikalıq basqıshına shıǵıp, sıylıqlı orınlardı alǵan edi. Al, mektepti pit­kerip, joqarı oqıw ornına kirgeninde úyine keliwden quwanıshın ustazına jetkergenshe asıqtı. Dárhal Gúlayda apasınıń úyine qaray jol aldı. Onı kórip qalǵan ájaǵası: -Velo­si­pedimdi minip barıp qayta-ǵoy, sharshap qalarsań,-dep bul saparı qarsılıq bildirmedi. Bul xosh xabar awılǵa háp­zamatta tarqalıp, úyine aǵayin-tuwısqanları, qońsıları jıynaldı. «Studentti qutlıqlayıq»,-dep kel­gen­lerdiń barlıǵı Janardı izley basladı. Anası bolsa kúlip; -Student mu­ǵalliminiń úyine ketti. Ol ustazın kórmegenshe kewli kenshimeydi. Be­reket tapsın, sol muǵalliminiń sharapatı menen qızım oqıwǵa kirdi,-dedi birinshi márte us­tazına alǵısın jawdırıp. Janardıń oqıwǵa kir­genin esitip, muǵalliminiń sonda baladay quwanıp, kózine jas alǵanı ele kóz aldınan ketpeydi…

Janar kitapxanadan qaytar eken, kóz aldınan birme-bir eles-eles ótip atırǵan bala­lıǵındaǵı bul waqıyalardı oylap, mıyıǵınan kúlip qoydı. Biraq, ol sol islegen shalalıqlarınan hesh qashan pushayman bolmadı. Qaytama, kitaplar menen doslastırǵan sol ustazınan júdá minnetdar. Sebebi, ol búgin «nanı juqa, miy­neti tatlı» bul kásipte islep kiyatırǵanınan ustazınıń anaǵurlım dárejede miyneti kóp dep oylaydı. Ol hár saparı awılına barǵanında elege deyin sol muǵallimi menen diydarlasıp, alısta qalǵan balalıǵın yadqa túsirip, saǵınıshın bólisedi.

Zuxra Isakova

jurnalist