QA?dirli balalar! Bilesizler me, bizler jasap atA?rC?an Jer planetasA?nA?A? tA?biyC?A?y resurslarA? sheklengen. SonlA?qtan, hA?zirgi waqA?tta kA?plegen rawajlanC?an mA?mleketlerde tA?biyC?A?y resurslardA? A?nemlew maqsetinde taslandA?lardA? qayta islew, sol arqalA? tA?biyC?A?y resurslardA?A? jumsalA?wA?n kemeytiwge ayrA?qsha itibar qaratA?lC?an. BA?gingi klubA?mA?zda mine usA?nday mA?mleketlerdiA? biri GermaniyanA?A? shA?C?A?ndA?lardA? qayta islew sistemasA? haqqA?nda sA?z etpekshimiz.

REA?LI KONTEYNERLER

Germaniyada taslandA? tasA?lawdA?A? da A?z qaC?A?ydalarA? bar. Bul jerde pataslA?qlardA? A?yiA?izA?diA? qasA?ndaC?A? konteynerler yamasa arnawlA? orA?nlarC?a tasA?law mA?mkin emes. BunA?A? ushA?n kA?shelerde hA?r qA?ylA? reA?degi konteynerler qoyA?lC?an. OlarC?a taslandA? taslawdan aldA?n konteynerdiA? reA?lerine hA?m olarC?a qanday pataslA?q zatlar taslaw kerekligi jazA?lC?an belgilerge ayrA?qsha itibar beriw talap etiledi.

Germaniyada bunday tasA?landA?lardA? tA?rlerge ajA?ratA?w mA?deniyatA? 1990-jA?ldan baslaA?nadA?. BunA?A? sebebi jA?dA? A?piA?wayA?. Nemis xalqA? qorshaC?an ortalA?qtA? qorC?aw hA?m tA?biyC?A?y resurslardA? A?nemlewge sonA?shelli kewil bA?ledi, hA?tteki, olarC?a mektepte oqA?p baslaC?an dA?slepki kA?nlerinen baslap A?Qayta islenbegen taslandA? tA?biyat ushA?n zA?hA?rli. OnA? tA?rlerge ajA?ratA?w qayta islew jumA?slarA?n jeA?illetedi. Qayta islengen materiallardA? ekinshi mA?rte paydalanA?w tA?biyC?A?y resurslardA? A?nemleydiA? degen kA?z-qaras oqA?wshA?larC?a muC?alA?limler tA?reA?pinen siA?diriledi.

Germaniya kA?shelerinde qoyA?lC?an reA?li konteynerler taslandA? tA?rlerine qarap bA?liA?nedi. MA?selen, turaq jaylardA?A? A?tirapA?nda qoA?A?r hA?m sur reA?degi konteynerler kA?p qoyA?A?ladA?. Sebebi, bul A?dA?slarC?a bioA?logiyalA?q taslandA?lar: azA?q-awA?qatlA?q zatlar hA?m miywelerdiA? qaldA?qlarA?, qaC?az salfetkalar, A?simlikler, kofe hA?m shay shA?mbeleri taslanadA?. Olardan keyin ala sharwashA?lA?q ushA?n jem, diyqanshA?lA?q ushA?n tA?gin islep shA?C?arA?ladA?. SoA?C?A? waqA?tA?larA? bul tA?rdegi taslandA?lardan elektr energiyasA?n islep shA?C?arA?w sanaatA?nda janA?wshA? zat sA?patA?nda da paydalanA?p atA?r.

Ekinshi tA?rdegi konA?teynerler shiyshe A?dA?sA?larC?a arnalC?an. Olar aq, jasA?l hA?m qoA?A?r reA?degi A?lken konA?teyner bolA?p, A?dette bunday konteyA?nerler A?lken jollardA?A? keA?silisken jerlerinde, dA?kanlardA?A? qasA?nda hA?m jA?miyetlik orA?nA?larC?a jaqA?n jerlerge qoyA?ladA?. Degen menen, kA?p mA?rte paydalanA?wC?a bolatuC?A?n shiyshe A?dA?slardA? (ishimliklerdiA? shiyA?sheleri) konteynerlerge taslaw qadaC?an etilgen. SupermarA?ketlerde bunday A?dA?staC?A? ishimA?liklerge 8-25 cent muC?daA?rA?nA?daC?A? girew pulA? qoyA?p satA?ladA? hA?m A?dA?s bosaC?annan soA?, arnawlA? jerlerge qoyA?lC?an avtoA?matlar arqalA? shA?ysheA?izdi tapsA?rA?p, pulA?A?A?zdA? alA?wA?A?A?z mA?mkin. SonlA?qtan bunday taslandA?lar kA?shedegi konteyA?nerlerge taslana bermeydi.

Germaniyada plastik A?dA?sA?lardA? qayta islew sistemalA? tA?rde jolC?a qoyA?lC?an. BunA?A? ushA?n sarA? reA?degi konteynerler bar. Sonday-aq, supermarketlerde de olardA? qabA?llaydA? hA?m 25 cent muC?darA?nda pul beriledi. Biraq, A?dA?stA?A? ishi bos, qaqpaC?A? alA?nC?an halA?nda avtomatqa salA?w talap etiledi.

Keyingi konteynerler aspan kA?k reA?de bolA?p, olar qaC?az hA?m kartonlarC?a arnalC?an. Biraq, kartonlardA? bA?lek taslaw talap etiledi. Sebebi, onA? qayta islew texnologiyasA? qaC?azdikine qaraC?anda quramalA? esaplanadA?. BularC?a qosA?msha, bul elde qara reA?li konteynerler de kA?shelerden orA?n alC?an. OlarC?a joqarA?da atA? atalC?an taslanA?dA?lardan basqa pataslA?q zatlar salA?nadA?. AytpaqshA?, GerA?maniyada batareykalardA? tasA?landA?C?a taslaw qadaC?an etilgen. BunA?A? ushA?n supermarketler qasA?nda arnawlA? A?dA?slar qoyA?lC?an.