Jaqında «Jetkinshek» gazetası redakciyasında redakciya janınan shólkemlestirilgen «Dilwar» jas xabarshılar dógeregi aǵzaları menen birgelikte «Jası úlken áwlad penen ushırasıw» keshesi ótkerildi. 8-mart xalıqaralıq hayal-qızlar bayramı qarsańında I.V.Savickiy atındaǵı mámleketlik kórkem óner muzeyiniń xızmetkeri Aygúl Pirnazarova miymanda boldı. Ushırasıw keshesin «Jetkinshek» gazetasınıń bas redaktorı Abdulla Embergenov kiris sóz benen ashtı hám ushırasıw miymanın oqıwshılarǵa jaqınnan tanıstırdı.

Bunnan soń, elimizge belgili jurnalist hám shayır Gúlnara Nurlepesova sózge shıǵıp, Aygúl Pirnazarova hám onıń islegen miynetleri haqqında aytıp berdi. Shayır oqıw­shılarǵa «Qızlarımdı qızǵa­naman» qosıǵın oqıp esittirdi. Sońınan keshe miymanı Aygúl Pir­nazarovaǵa sóz berildi. Ol oqıwshılarǵa óziniń balalıǵı, kásibi, I.V.Savickiy atındaǵı mám­leketlik kórkem óner muzeyi haqqında sóz etti. Bunnan soń, oqıwshılar keshe miy­manına ózleriniń qızıqtırǵan sorawların berdi.

Soraw: I.V.Savickiy atındaǵı muzeydiń tiykarın salıwshı insan Igor Vitalievich Savickiydiń ómir jolı hám miynetleri haqqında aytıp berseńiz?

Dinora Begdullaeva-QMU janındaǵı akademiyalıq liceydiń oqıwshısı.

Juwap: Bul sorawdı muzeyge kelgen hár bir adam beredi. Igor Vitalievich Savickiy qaraqalpaq xalqı miyraslarınıń túp nusqaların jıynaǵan. Tariyxtan jaqsı bilesiz, 1937-40-jılları rep­ressiya bolıp, ziyalı adam­larǵa, olardıń miynetlerine unamsız kóz-qarasta bolǵan. Sol waqıtları Savickiy elimizge kelip, adamlardıń úyindegi zatlardı jıynaǵan. Savickiy 1915-jılı Kiev qalasında tuwılǵan. Surikov atındaǵı Moskva mámleketlik institutınıń xudojnikler tayar­laytuǵın bóliminde oqıǵan. Ekinshi jáhán urısı jıllarında ol evakuaciya menen Samar­qandqa keledi. Sergey Povlovich Tolstoy degen arxeologqa arxeologiyalıq esteliklerdi izertlewde xu­dojnik sıpatında járdem­lesken. Áne sol waqıtları xalıq arasınan milliy kiyim ken­sheklerimizdi, úy tutınıw buyımların jıynaǵan. Ol 1966-jılı házirgi Savickiy atındaǵı kórkem óner muzeyine tiykar salǵan. Ol 1984-jılı Moskva qalasında qaytıs boladı hám óz wásiyatına bola Nókis qalasına jerlengen. Búgingi kúni muzey xızmetkerleri hám sırt elli miymanlar da onıń qábirin zıyarat etedi. I.V.Savickiyge húrmetli Birinshi Prezidentimiz I.Ká­rimov tárepinen «Ullı xız­metleri ushın» ordeni berildi.

Soraw: -Balalıǵıńız qalay ótken? Balalıǵıńızda shalalıq islegen payıtlarıńız bolǵan ba?

Jarqınay Qurbanbaeva-Nókis Politexnika kásip óner kolledjiniń oqıwshısı.

Juwap: Balalıǵım Qanlıkól rayonında ótken. Balalıǵımdı kóbi­nese sharshaǵan waqıt­larımda eske alaman. Tamnıń tóbesine shıǵıw ushın qoyılǵan záń­giniń usha basına shıǵıp kitap oqıǵandı unatatuǵın edim. Awılımızda Batır aǵa degen poshta xızmetkeri bolıp, onı asıǵıslıq penen kútetuǵın edik. Kishke­neligimnen dástanlardı oqı­ǵanman. Ata-anam sabaq tayarla dese, qaraqalpaq tili kitabınıń ishine dástan kitaptı qoyıp oqıytuǵın edim. Úydegi erke qız bolǵanlıqtan aǵam mektepke arqalap baratuǵın edi. «Qasharman» degen oyındı oynaǵanımızdı hesh esimnen shıǵarmayman. Házir eslesem balalıq waqtım jıldırımday tez ótip ketken sıyaqlı.

Soraw: Oqıwshılıq dáwi­rińizdi eske alıp, qızıqlı waqıya aytıp berseńiz?

Gúlbáhár Mırzabaeva-Nókis qalasındaǵı 13-sanlı ulıwma bilim beriw mek­tebiniń oqıwshısı.

Juwap: Bizler bir klasta 20 oqıwshı oqıǵanbız. Ol waqıt­ları házirgidey mektep joq edi. Bir klasta eki klass sabaq ótetuǵın edik. Klastıń jartısında 1-klass bizler oqısaq, jartısında 3-klass oqıwshıları oqıytuǵın edi. Muǵallim de jetis­peytuǵın edi. Bizler ózlerimiz náw­betshi bolıp, azanda erte kelip, klastı jılıtıw ushın ot jaǵamız. Sıya dáwet penen jazıp, ústi basımızǵa sıya tógip, way­ranlaǵan kún­lerimiz de boldı. Úshinshi klastan soń, úsh etajlı mek­tepke bardıq. Sol mektepti kórip, biyik mektepte oqıy­tuǵın boldıq dep quwan­ǵanbız. Tekshelerdi qızıq kórip qayta-qayta minip, túskenbiz. Taza mektepte de jaqsı bahalarǵa oqıdım. Klasımnıń bilgish oqıwshısı bolǵanman. Házir sol oqıw­shılıq dáwirimde úyren­genlerim ómirde óz ornımdı tabıwda jolshı juldız boldı desem qátelespeymen.

Soraw: -Siz Italiyada ótkerilgen kórgizbege de qatnasqan ekensiz. Sol kórgizbeden alǵan tásirlerińiz haqqında aytıp berseńiz?

Gúlbanu Bazarbaeva-Xalqabad qalasındaǵı 19-sanlı ulıwma bilim beriw mektebiniń oqıwshısı.

Juwap: Sırt elde júr­genimizde ana Watanı­mızdı saǵındıq. Italiyaǵa kórgizbe ushın 81 eksponattı alıp bardım. Bizler alıp barǵan eksponatlar italiyalılarda ayrıqsha tásir qaldırdı. Televideniege bizlerdiń eksponatlarımızdı túsirdi. Sol waqıttaǵı tolqınlanıw sezim­lerin táriyplewge til ázzi. Italiyanıń Neapol qalasında kórgizbe qoyıldı. Úlken monitorda «Ayqulash» an­sambliniń jigitleriniń atqarǵan ayaq oyınları qoyıldı. Sol waqıtta júregimde maqtanısh sezimi payda boldı. Italiyanıń tariyxıy orınlarına da sayaxat ettik. Sol kór­gizbege qatnasıp qaytqannan soń, Qaraqal­paqstan Res­publikası Máde­niyat hám sport isleri minis­trliginiń «Maqtaw jarlıǵı»n aldım.

Soraw: Házirgi waqıtta muzeyge jańa eksponatlar qabıllap atırsız ba?

Aziza Esemuratova-Nókis qalasındaǵı 9-sanlı ulıwma bilim beriw mektebiniń 8-klass oqıwshısı.

Juwap: Muzeyimizde 90 mıńnan aslam eksponat bar. Sonıń 9500 den aslamı ózim basshılıq etetuǵın kesteshilik, toqımashılıq bóliminde saqlanadı. Búgingi kúni de muzey eksponatın bayıtıwǵa háreket etip atırmız. Bunnan tórt jıl aldın jazıwshı Asan Begimovtıń ómirlik joldası Qaljan apamızdıń «Jipek jegde»sin muzeyimizge qa­bıllaǵanbız. Házirgi waqıtta da muzeyimizge eksponatlar alıw boyınsha úgit-násiyat jumısların alıp barmaqtamız.

Soraw: I.V.Savickiy mu­zeyine jumısqa kiriwińizge ne sebep bolǵan?

Mirabat Sarıbaev-Xal­qabad qalasındaǵı 19-sanlı ulıwma bilim beriw mek­tebiniń 9-klass oqıwshısı.

Juwap: Mektepti tamam­laǵan soń institutqa oqıwǵa tapsırdım, biraq oqıwǵa kire almadım. Sonıń arasında turmıs qurdım. Dáslep asxanada jumıs isledim. Bul jumısım ata-eneme júdá unaytuǵın edi. Biraq, hesh kitap oqıǵanımdı qoymay­tuǵın edim. Bir kúni qońsı kelinshek muzeyde sipse­keshlik jumıs ornı bar ekenin ayttı. Men muzeyge eń dáslep sipsekesh bolıp jumısqa qabıllandım. Ózim sipsekesh bolsam da, talabımdı qoyıp, muzeyge kelgen miymanlarǵa kiyimlerdi tanıstıratuǵın edim. Sońınan zal qarawshısı, kishi ilimiy xızmetker hám aǵa xızmetker bolıp jumıs isledim. Bes balalı bolǵan soń 1985-jılı Nókis mámleketlik universitetiniń qaraqalpaq tili hám ádebiyatı bólimine oqıwǵa qabıllandım. Jaqsı adamlardıń hám miynet­lerimniń arqasında búgingi dárejeme jetistim dep oy­layman. Miynet insandı baxıtqa bóleydi. Insan hesh qashan miynetten qashpawı kerek.

Soraw: I.V.Savickiy muzeyi haqqında aytıp berseńiz?

Aysulıw Bekmuratova-Nókis qalasındaǵı 24-sanlı ulıwma bilim beriw mektebiniń oqıwshısı.

Juwap: Muzeyimizde úsh bólim bar. Búgingi kúni 90 mıńnan aslam eksponatlar saqlanbaqta. Sonnan 60 mıńnan zıyatı súwretshilik ónerine tiyisli. Gúldirsin, Janbasqala, Ayazqala kibi tariyxıy orınlardan tabılǵan gúlalshılıq buyımları da saqlanbaqta. Muzey ekspo­natları jáhánniń 15 mám­leketinde ótkerilgen kórgiz­belerge qatnasqan. Muzeyi­mizge dúnyanıń kóplegen mámleketlerinen sayaxat­shılar keledi. Kóplegen mámleketlerdiń basılım­larında muzey haqqında maqalalar járiya­landı. Bir neshe hújjetli filmler tayar­landı. Muzeyge keliwshi miymanlar ushın barlıq qolaylıqlar jaratılǵan.

Soraw: Bala­lıǵıńızda 8-mart bayramında anańız­ǵa qanday sawǵa bergensiz?

Nazokat Rza­bekova-Nókis qalasındaǵı 31-sanlı qáni­gelestirilgen mekteptiń 8-klass oqıwshısı.

Juwap: Bizler ba­lalıǵımızda gezlemege sulıw gúller toqıp sawǵa etetuǵın edik. Shańa­raqta bes qız tárbiyalandıq. Anamızǵa dúkannan aq oramal alıp, sawǵa etkenimdi umıt­pay­man. Sol sawǵamdı radionıń ústine jawıp qoya­tuǵın edi.

Soraw: -Qaysı shayır hám jazıwshılardıń shıǵar­maların súyip oqıysız?

Biybijamal Reyimbaeva-Nókis qalasındaǵı 24-sanlı ulıwma bilim beriw mektebiniń oqıwshısı

Juwap: Men balalıǵımda awıldaǵı kitapxanadan kóp kitaplar alıp oqıdım. Házir de paytaxtımızdaǵı Respublikalıq kitapxanadan kitaplar alıp oqıyman. Shayır Ibrayım Yusupovtıń qosıqların júdá súyip oqıyman. Gúlnara Nurlepesova, Tólepbergen Qayıpbergenov, Tólep­bergen Mátmuratovtıń kitapların júdá unataman. Jaqında Uzaqbergen Tlew­muratovtıń «Ómir elesleri», Qállibek Kamalovtıń «El xızmetinde» kitapların oqıp shıqtım. Jáhán ádebiyatı dúr­danaları da meniń náze­rim­nen shette qal­maǵan.

Soraw: Siz ba­lalıǵıńızda qaysı haywan­nan qorıqqansız?

Gúljayna Paxratdinova-QMU janındaǵı akademiyalıq liceydiń oqıwshısı

Juwap: Balalıǵımda úyi­mizdegi ógiz bosanıp ketip, záńgige minip qutılıp qal­ǵanımdı umıt­payman. Sol tóleden qashqan ógiz sebepli, buǵanı kórsem elege deyin aybınaman.

Qızıqlı soraw-juwaplardan soń «Jetkinshek» gazetasınıń juwaplı xatkeri Dariyxa Úbbiniyazova sóz sóylep, keshe miymanı Aygúl Pir­nazarovaǵa minnetdar­shılıq bildirdi hám miymanǵa redakciya tárepinen tayar­lanǵan sawǵa tapsırıldı.

Óz gezeginde «Dilwar» jas xabarshılar dógereginiń belsendi aǵzaları ózleri tayarlap kelgen qosıqların ushırasıw qatnasıwshıları názerine usındı.

Xalqabad qalasındaǵı 19-sanlı ulıwma bilim beriw mektebiniń oqıwshısı Gózzal Súnnetbaeva «Zulfiya» qosı­ǵın oqıdı. Sonday-aq pay­taxtımızdaǵı 24-sanlı ulıwma bilim beriw mektebiniń oqıwshısı Biybijamal Reyim­baeva «Ellerim bardı» qosıǵın atqarǵan bolsa, Nókis qala­sındaǵı 4-sanlı ulıwma bilim beriw mek­tebiniń oqıw­shısı Daniyar Azatov «Hayal qızlar» ariya­sın atqarıp, keshege óz­geshe zawıq baǵıshladı. Ushırasıw keshesi kóterińki ruwxta juwmaqlandı.

Jazıp alǵan: Elmira Xojamuratova

Q.Begimovtıń túsirgen súwretleri